مقدمه:
اصل كرامت انساني و احترام به عقول و استفاده از نظرات ديگران از اصول اساسي مديريت اسلامي است، چنانكه در كلام خداوند متعال آمده است:
« و شاورهم في‌الامر فاذا عزمت فتوكل علي الله » (سوره آل عمران– آيه 159)
در هر سازمان، همواره مي‌توان براي انجام امور به راه‌حل‌هايي بهتر و مؤثرتر از آنچه در حال حاضر معمول است، دست يافت. نقطه آغاز اين دستيابي، تفكر صحيح و منطقي درباره اهداف و نقاط قوت و ضعف سازمان و فرصت‌‌ها و تهديدهاست كه همواره بتوان سازمان را از شرايط موجود به شرايط مطلوب ارتقاء داد و تمام فعاليت‌هاي سازمان را در چرخه‌اي دائمي در جهت بهبود در حال چرخش حفظ نمود، بطوري‌كه از امكانات و شرايط موجود براي انجام فعاليت‌ها و ارائه خدمات و محصولات با كيفيت‌تر بهره‌مند شد. اين‌گونه استفاده‌ها را ممكن است از ديدگاه بهبود كيفيت محصول و خدمات، كاهش هزينه‌ها، افزايش خدمات، رضايت مشتريان و ارباب رجوع، افزايش سرعت انجام کارها، تنوع خدمات، حذف يا ادغام مراحل كار، بهبود روش‌هاي کاري و دستورالعمل‌ها و بطور خلاصه حذف اتلاف‌ها بمنظور بالابردن بهره‌وري در سازمان و انجام پروژه‌هاي ملي با کيفيت بهتر و هزينه کمتر لازم و ضروري دانست.
آزاد شدن تفكر نيروي انساني از كارهاي يكنواخت روزمره و امكان پرداختن به موارد والاتري كه با طبيعت جستجوگر و خلاق افراد مناسب‌تر باشد، لازمه توجه به منابع انساني و ارزش نهادن به استفاده از فكر است. با ايجاد و جاري نمودن چنين روش‌هايي است كه مي‌توان از ركود و سكون يك سازمان در ميان روش‌هاي سنتي و قديمي كه معمولاً منجر به عدم کارائي و اثربخشي خدمات و از كار افتادگي سازمان مي‌شود، جلوگيري نمود.
شرط لازم براي ايجاد تحركي كه به استقرار راه‌حل‌هاي بهتر و مؤثرتر منجر شود، آن است كه انديشه‌هاي افراد دست‌اندركار، مورد اعتنا قرار گيرد و بطور نظام يافته ارزيابي شده و آنچه عملي است به مورد اجرا گذاشته شود.
براي دست يافتن به چنين اهدافي سازمان توسعه برق ايران تصميم به ايجاد بستر مناسب جهت اجراي « نظام پيشنهادها» ، كه در جهان امروز بعنوان يكي از روش‌هاي بهبود مستمر شناخته شده، در جميع ابعاد گرفته است.
نظام پيشنهادها اولاً صاحبان انديشه‌هاي سازنده را بطور يكسان و بدون توجه به موقعيت سازماني آنها پذيرا بوده، ثانياً موجبات تشويق مادي و معنوي كاركنان و توانمندي آنان را در قبال عرضه كردن انديشه‌هاي سازنده فراهم مي‌نمايد تا از خلاقيت و پويايي تفكر انسان‌ها در جهت ساختن دنياي بهتر استفاده مطلوب به‌عمل آيد.

1) اهداف اجراي نظام پيشنهادها:
1- عنايت به كرامت انساني وايجاد زمينه‌هاي لازم براي توسعه، تفكر و تعقل آنان بمنظور ايجاد بستر مناسب جهت مشاركت همه كاركنان در حل مشكلات و ايجاد بهبود مستمر در استانداردهاي كاري.
2- فراهم نمودن زمينه‌هاي دستيابي به اهداف و سياست‌هاي تعيين شده سازمان توسعه برق ايران.
3- تقويت حس مسئوليت پذيري، اعتماد به نفس و ايجاد انگيزه در بكارگيري نيروي ابداع و ابتكار كاركنان.
4- ايجاد شرايط كاري پويا و سازنده در سرعت بخشيدن به روند رشد و پيشرفت سازمان در اجراي طرح‌هاي نيروگاهي و انتقال نيرو در سطح ملي و انتقال دانش فني.
5- ارتقاء سطح كارآيي كاركنان و همسوسازي اهداف فرد و سازمان.
6- توانمندسازي نيروي انساني سازمان از طريق مشاركت آنان در تصميم‌سازي امور
7- بهبود مستمر امور از طريق بالا بردن كيفيت اجراي پروژه‌ها، کاهش هزينه‌ها، کاهش مراحل کاري در فرآيندهاي کاري سازمان و در فرآيندهاي اجراي پروژه‌ها، افزايش رضايت ارباب رجوع (مشاوران و پيمانکاران) و....

2) دامنه‌ كاربرد:
اين نظام كليه واحدهاي سازمان، ماموريت‌ها و شرح وظايف آنان اعم از برنامه‌ها، آئين نامه‌ها، نظام‌ها، دستورالعمل‌ها، قراردادها، ابزارها و روش‌هاي موجود انجام امور اجرايي و ستادي در بخش‌هاي مختلف را دربرمي‌گيرد.

3) ساختار كميته اجرايي نظام پيشنهادها:
بمنظور هدايت، استقرار و اجراي نظام پيشنهادها در سازمان توسعه برق ايران، كميته‌اي به نام « كميته اجرايي نظام پيشنهادها» به شرح ذيل تشكيل مي‌گردد و زير نظر مديرعامل فعاليت مي‌نمايد.

3-1) تركيب اعضاء:
اعضاي كميته اجرايي به شرح ذيل توسط مديرعامل انتخاب و منصوب مي‌گردند:
1- يكي از معاونين/ مجريان طرح‌ها (بعنوان رئيس كميته با نظر خواهي از معاونين و مجريان طرح‌ها)
2- معاون مهندسي (نايب رئيس كميته)
3- مدير دفتر سيستم‌ها و روش‌ها (دبير كميته)
4- مدير امور اداري
5- مدير دفتر روابط عمومي
6- يك نفر از مديران يا كاركنان صاحب نظر در مسايل فني و تخصصي نيروگاه
7- يك نفر از كارشناسان مطلع و صاحب نظر در نظام پيشنهادها
تبصره: جلسات كميته اجرايي با حضور رئيس و دبير كميته و حداقل 2 عضو ديگر كميته رسميت مي‌يابد و تصميمات با
نصف باضافه يك حاضرين معتبر خواهد بود. درصورت عدم حضور رئيس كميته، نايب رئيس كميته همان اختيارات را دارا مي‌باشد. كميته اجرايي مي‌تواند حسب ضرورت، علاوه بر اعضاي ثابت، از افراد كارشناس، مديران و يا صاحب‌نظران، پيشنهاد دهندگان و يا نمايندگان كاركنان براي حضور در جلسات كميته اجرايي دعوت بعمل آورد.

3-2) وظايف كميته اجرايي نظام پيشنهادها:
1- تدوين چشم‌انداز و آرمان نظام پيشنهادها و ارائه آن به كميسيون تحول اداري جهت تصويب.
2- تعيين خط مشي‌هاي اجرايي و تنظيم برنامه‌هاي عملياتي سالانه نظام پيشنهادها.
3- تدوين و تصويب برنامه توسعه ساليانه نظام پيشنهادها و نظارت بر حسن اجراي آن مطابق دستورالعمل مربوطه.
4- بسترسازي، شكوفايي و رشد خلاقيت در كاركنان با استفاده از دوره‌هاي آموزشي.
5- نظارت و كنترل عملكرد نظام پيشنهادها و نظارت بر عملکرد دبير نظام پيشنهادها.
6- بررسي موانع اجرائي و ارائه رهنمودهاي لازم جهت فعال نگهداشتن نظام پيشنهادها.
7- بررسي و تصميم‌گيري در مورد پيشنهادها براساس نظريات كارشناسي.
8- پيگيري اجراي پيشنهادهاي مصوب توسط مراجع ذيصلاح تعيين شده از طرف كميته.
9- تعيين امتياز ارزشيابي پيشنهادهاي پذيرفته شده.
10- تعيين امتياز ارزشيابي كارشناسي‌هاي انجام شده.
11- ارتقاء و بازنگري نظام پيشنهادها و ارائه به مديرعامل جهت تصويب.

3-3) دبيرخانه نظام پيشنهادها:
الف- دبير نظام پيشنهادها
در سازمان توسعه برق ايران، دبير نظام پيشنهادها مدير دفتر سيستم‌ها و روش‌ها بوده و مسئول پيگيري اجراي نظام پيشنهادها و اجراي مصوبات كميته اجرايي مي‌باشد.

ب- وظايف دبير نظام پيشنهادها
1- دريافت پيشنهاد كاركنان در مقابل ارائه رسيد به پيشنهاد دهندگان.
2- راهنمايي پيشنهاد دهندگان در جهت اصلاح و تكميل پيشنهادهاي آنها در صورت نياز.
3- ارجاع پيشنهادها به كارشناسان يا كارگروه‌هاي تخصصي و پيگيري دريافت نظر كارشناسي.
4- تنظيم پيشنهادها و نتايج كارشناسي آنها و طرح در كميته اجرايي براساس نوبت.
5- اطلاع‌رساني درخصوص وضعيت پيشنهادهاي دريافتي به كاركنان پس از طرح در جلسات .
6- اعلام نتايج بررسي پيشنهادها به پيشنهاد دهندگان.
7- ارجاع پيشنهادهاي مصوب جهت اجرا پس از امضا توسط اعضاي کميته اجرايي و تصويب مديرعامل، به واحدهاي مربوطه
8- اطلاع‌رساني نتايج اجراي پيشنهادهاي پذيرفته شده.
9- ابلاغ و پيگيري پرداخت کليه پاداش‌ها، حق‌الزحمه‌ها و...
10- تهيه دستورجلسات و تنظيم صورت‌جلسات کميته اجرايي و دعوت از اعضاء جهت تشکيل جلسه.
11- اخذ بازخورد و گزارش عملکرد ماهيانه اجراي نظام پيشنهادها به کميته اجرايي.
12- اجراي فعاليت‌هاي فرهنگي مناسب از قبيل: برگزاري همايش‌ها، بازديد، تبليغات، انتشارات و نصب شعار.
13- تهيه پيش‌نويس و پيشنهاد سياست‌هاي سالانه نظام پيشنهادها و ارائه آن به کميته اجرايي جهت سياست‌گذاري.
14- همکاري با ساير شرکت‌ها و سازمان‌هاي علاقمند به نظام پيشنهادها و شرکت در همايش‌هاي ملي و تشکل‌هاي
نظام پيشنهادها در جهت توسعه و پيشبرد نظام با هماهنگي مديرعامل.
15- گردآوري منابع و مأخذ علمي و تجربيات و دستاوردهاي ساير سازمان‌ها در زمينه نظام پيشنهادها و تشکيل بانک اطلاعاتي
در اين خصوص.
16- پيگيري انتشار اخبار مربوط به نظام پيشنهادها حاوي آمار، مصاحبه با بهترين ها، شعار، اخبار، مقاله، تغييرات آئين‌نامه و دستاوردهاي داخلي و خارجي در زمينه نظام پيشنهادها با همکاري روابط عمومي در نشريه داخلي سازمان.
17- انجام نظرسنجي از کارکنان از طريق پرسش‌نامه و مصاحبه و ارائه آن به صورت منظم به کميته اجرايي.
18- تهيه و تنظيم فرم‌ها، دفاتر، منابع آماري و اطلاعاتي مربوط به نظام پيشنهادها.
19- ثبت و حفظ سوابق پيشنهادها و در دسترس قرار دادن پيشنهادهاي رسيده به علاقه‌مندان جهت اطلاع و آشنايي با ايده‌ها.
20- انجام ساير امور محوله از طرف کميته اجرايي.


4) روش و مراحل اجرا :

 

4-1) نمودار گردش كار

4-2) پيشنهادهاي غيرقابل قبول:
1- پيشنهادهاي تكراري كه قبلاً ارائه گرديده است.
2- پيشنهادهايي كه قبلاً در دستور كار سازمان قرار گرفته است. (اينگونه موارد بهتر است باطلاع كاركنان برسد.)
3- پيشنهادهايي كه دقيقاً وظيفه فرد محسوب شده و براي انجام همان امور به خدمت سازمان درآمده است.
4- پيشنهادهايي كه صرفاً جنبه انتقاد داشته باشد و راه‌حلي ارائه نگرديده است.
5- پيشنهادهايي كه با اهداف و وظايف سازمان سازگاري ندارد.
6- پيشنهادهايي كه مربوط به سازماندهي پرسنل (عزل و نصب پرسنل) باشد.

4-3) ارزيابي و تعيين پاداش پيشنهادها:
الف) ارزيابي پيشنهادها
پيشنهادها براساس نوع منافعي كه براي سازمان ايجاد مي‌كنند به دو دسته زير تقسيم مي‌شوند:
1- پيشنهادهاي كيفي: دستاورد حاصل از اجراي اين نوع پيشنهادها قابل محاسبه ريالي نمي‌باشد. مانند پيشنهادهاي افزايش كيفيت، ايمني، خدماتي، اصلاح گردش كار امور و... كه اصطلاحاً، پيشنهادهاي كيفي ناميده مي‌شوند.
2- پيشنهادهاي كمي: صرفه‌جويي حاصل از اجراي اين گونه پيشنهادها بصورت ريالي قابل محاسبه مي باشد كه اصطلاحاً، پيشنهادهاي كمي ناميده مي‌شوند.
ب) پاداش‌ها و نحوه پرداخت پاداش پيشنهاد دهنده
حداكثر مبلغ پاداش قابل پرداخت براي يك پيشنهاد 000/000/50 ريال و مطابق روشي كه در آئين‌نامه مندرج مي‌باشد، خواهد بود. تشخيص کمي يا کيفي بودن پيشنهاد نيز به عهده كميته اجرايي مي‌باشد.
• پاداش‌هاي تا 000/300 ريال بعد از تصويب پيشنهاد، بطور نقدي يا غيرنقدي (به تشخيص كميته اجرايي) پرداخت مي‌شود. درصورت غيرنقدي بودن، پاداش‌ مذكور توسط دبيرخانه به پيشنهاد دهنده پرداخت مي‌گردد.
• براي پاداش‌هاي بيش از مقدار فوق، مبلغ 000/300 ريال بعد از تصويب پيشنهاد و مابقي پاداش پس از شروع به بهره‌برداري از پيشنهاد پرداخت مي‌شود.

4-4) اجراي پيشنهاد
الف – اجراي طرح‌هاي پيشنهادي
1- پس از تأئيد و تصويب پيشنهاد در كميته اجرايي و موافقت و تصويب مديرعامل سازمان با اجراي آن، به مديران يا رؤساي قسمت‌هاي مربوطه جهت اجرا، ابلاغ خواهد شد.
2- واحدهاي اجرايي موظفند زمان‌بندي اجراي پيشنهادها را قبل از اجرا و نتايج حاصل از آنها را پس از اجرا به دبيرخانه نظام پيشنهادها اعلام نمايند.
3- اگر اجراي برخي از پيشنهادها با مشكل روبرو شود و لازم باشد كه تغييراتي در آنها داده شود در جلسات کميته اجرايي، مشكلات بررسي و تصميم‌گيري بعمل خواهد آمد.
4- پيشنهاد بايد حداكثر ظرف مدت تعيين‌ شده از طرف كميته اجرايي به مورد اجرا گذارده شود.
5- در صورتي كه اجراي پيشنهاد نياز به تهيه طرح اجرايي داشته باشد اين طرح توسط كارشناسان مربوطه يا كارگروه تخصصي پيشنهاد تهيه و پس از تصويب كميته اجرايي جهت اجرا ابلاغ مي‌گردد.
6- اجرا كنندگان پيشنهادها مي بايست گزارش اجرا يا عدم اجراي پيشنهادها را در گزارش برنامه و عملکرد (پروژه‌هاي) خود بمنظور ارزيابي عملکرد آنها درج نمايند.

5) محورهاي قابل توصيه براي ارائه پيشنهاد
1- ايمني
2- افزايش رضايت شغلي و انگيزه کاري و مسائل رفاهي کارکنان.
3- بهبود تجهيزات، امكانات و روش‌هاي انجام كار
4- بكارگيري تجهيزات، ابزارآلات و تكنولوژي‌هاي قابل استفاده در طرح‌ها.
5- بهبود روش‌هاي اداري جهت تسريع جريان امور و صرفه‌جويي در وقت و هزينه‌ها.
6- حذف يا کاهش اتلاف‌ها و فعاليت‌هايي كه ارزش افزوده ايجاد نمي‌كنند.
7- توسعه مديريت و منابع انساني.
8- استفاده مطلوب از ظرفيت‌هاي بالقوه موجود در سازمان. (نيروي انساني، ساختمان، تجهيزات و...)
9- اصلاح ساختار مالي سازمان و تأمين منابع ارزي و ريالي مورد نياز.
10- كاهش هزينه‌هاي پروژه‌ها و افزايش کيفيت نظارت مالي بر پروژه‌ها.
11- افزايش کيفيت نظارت زماني بر پروژه‌ها.
12- بهبود كيفيت انتخاب تأمين‌کنندگان و ارزيابي آنها.
13- اصلاح قوانين، دستورالعمل‌ها، بخشنامه‌ها و آئين‌نامه‌ها.
14- پيشنهادها مربوط به بهبود سيستم اطلاعات مديريت (MIS) و آمار.
15- واگذاري بخشي از وظايف سازمان به بخش خصوصي.
16- بهينه كردن برنامه‌ريزي خرد و كلان، كوتاه مدت و دراز مدت.
17- ايجاد تحول در توسعه نيروگاه‌ها، بهينه‌سازي فرآيندها در نيروگاه و همچنين کاهش قيمت تمام شده اجزاي اجرايي پروژه.
18- تدوين و بهبود استانداردهاي اجراي کار، تجهيزات و تست و آزمون پروژه.
19- تدوين و بهبود استانداردها و معيارهاي انتخاب مشاور و پيمانکار و خدمات مشاورين و پيمانكاران.
20- كليه مراحل اجرايي طرح‌ها و پروژه‌ها.
21- بهداشت فرد و محيط سازمان.
22- امور فرهنگي و گسترش ارزش‌هاي اسلامي درون سازمان